Projekty

Wróć do listy

Odkryte. Odzyskane. Ocalone – w trakcie realizacji (l. 2020-2021)

Projekt: Odkryte. Odzyskane. Ocalone. Starożytność w świetle niepublikowanych zabytków z regionu hrubieszowskiego – Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

Termin realizacji zadania finansowanego w trybie 2-letnim: maj 2020 – grudzień 2021 roku, kwota dofinansowania: 45.000,00 zł na 2020 rok; 60.000,00 zł na 2021 rok, zadanie nr 2843/20.

Odkryte – w trakcie dawnych badań powierzchniowych i odkryte na nowo w muzealnych zbiorach; Odzyskane – z rąk rolników, darczyńców i kolekcjonerów; Ocalone – przed zniszczeniem i deprecjacją, zakonserwowane, poddane analizom i digitalizacji, opracowane i opublikowane w pełnej dwujęzycznej polsko-angielskiej wersji. To najważniejsze kroki, niezbędne do zachowania, ale i udostępnienia krajowym i zagranicznym środowiskom naukowym oraz społeczeństwu niepublikowanego dotąd zbioru kilkuset zabytków starożytności z terenu Powiatu Hrubieszowskiego. Cenne naukowo zabytki monetarne i niemonetarne – z różnych surowców i z kilkudziesięciu stanowisk – gromadzone są w hrubieszowskim Muzeum im. ks. Stanisława Staszica od ponad 30 lat.

Realizowane zadanie to także popularyzacja dziedzictwa archeologicznego poprzez edukacyjną wystawę, nieodpłatne popularnonaukowe foldery i wykłady oraz udostępnienie wyników badań i analiz w Internecie.

W zbiorach Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie znajduje się duży – liczący tysiące egzemplarzy – zbiór zabytków pochodzących z dawnych i współczesnych badań powierzchniowych oraz przekazanych w formie darów od przypadkowych znalazców/kolekcjonerów, czy też na mocy postanowień sądowych o przepadku zabytków w wyniku zakończonych postępowań sądowych.

W nakreślonym powyżej zbiorze, znajduje się niemal pół tysiąca artefaktów, będących tematem planowanych działań w ramach niniejszego zadania. Wśród nich są zarówno zabytki metalowe (żelazne, ze stopów miedzi, srebrne i złote), jak i gliniane, szklane, kościane. Większość z nich ma przybliżoną lokalizację; w niektórych przypadkach określoną numerem stanowiska archeologicznego lub dokładniejszą za pomocą lokalizatora GPS. Zabytki pochodzą z 32 miejscowości, głównie powiatu hrubieszowskiego. Artefakty datowane są na młodszy okres przedrzymski, okres rzymski i wczesną fazę okresu wędrówek ludów. Łączyć należy je z kulturami zarubiniecką, przeworską i wielbarską oraz z grupą masłomęcką.

„Kolekcja zabytków z młodszego okresu przedrzymskiego, okresu rzymskiego i wczesnej fazy okresu wędrówek ludów ze zbiorów Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie”.Wynikiem realizacji projektu będzie publikacja (nakład 300 szt. obj. ok. 500-600 stron) w dwóch pełnych wersjach językowych (polsko-angielska), stanowiąca w pełni naukowe opracowanie ważnej części dziedzictwa kulturowego Ziemi Hrubieszowskiej. Udowodni ono, że rzetelna analiza znalezisk powierzchniowych czy odkryć przypadkowych pozwala na przeprowadzenie rekonstrukcji i dynamiki przemian kulturowych, stanowiąc jednocześnie doskonałe uzupełnienie opracowań bazujących na wynikach badań wykopaliskowych. Stworzenie pełnego katalogu źródeł uzupełnionego o dokumentację rysunkową i fotograficzną pozwoli na uporządkowanie materiałów oraz będzie stanowić podstawę do dalszych badań prowadzonych tak w ramach niniejszego projektu, jak i w przyszłych działaniach naukowych oraz muzealnych.

Towarzyszące projektowi działania promocyjne – w tym wystawa czasowa w Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie i publikacja towarzyszącego jej folderu popularnonaukowego – pozwolą na upowszechnienie wyników niniejszego zadania w środowisku naukowym i pozanaukowym, w tym głównie wśród mieszkańców powiatu hrubieszowskiego, podnosząc świadomość konieczności ochrony dziedzictwa kulturowego. Efektem końcowym będzie wspomniana, dwujęzyczna publikacja książkowa, dostępna również on-line. Z kolei zdigitalizowane zabytki trafią w przyszłości ogólnodostępnego internetowego katalogu kart naukowych Muzeum w Hrubieszowie.

Osoby oraz instytucje zaangażowane w realizację zadania:

– Anna Hyrchała, Bartłomiej Bartecki – archeolodzy, koordynatorzy projektu – Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie,
– Anna Mucha, Łukasz Mazurek – archeolodzy, Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie,
– dr hab. Barbara Niezabitowska-Wiśniewska – archeolog, Instytut Archeologii UMCS w Lublinie – dokumentacja rysunkowa i opracowanie zabytków niemonetarnych,
– dr hab. Mateusz Bogucki, prof. IAE PAN – Laboratorium Bio- i Archeometrii, IAE PAN w Warszawie – analiza, konserwacja i dokumentacja fotograficzna zabytków monetarnych,
– dr Kyrylo Myzgin – archeolog/numizmatyk, Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, w Zakładzie Historii Starożytnej – opracowanie zabytków monetarnych,
– Władysław Weker – Pracownia konserwacji PLUS, Warszawa
– Taduesz Wiśniewski – archeolog, dokumentacja fotograficzna zabytków, opracowanie graficzne tablic,
– Elżbieta Zabłocka – tłumacz tekstów specjalistycznych (język angielski).

Recenzenci:

– prof. dr hab. Andrzej Kokowski – Instytut Archeologii UMCS w Lublinie
– prof. dr hab. Aleksander Bursche – Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego